حوزه بویراحمد و دنا/نظرسنجی ها چه می گویند؟/آیا تصاویر خیابان ها گویاست؟

در روزهای منتهی به انتخابات سایت های مختلف اقدام به برگزاری نظرسنجی های مختلف در غالب افکارسنجی، پرسش و پاسخ و روش های دیگر داشتند.

در این بین تفاوت در تعداد مخاطبین سایت ها و گرایش برخی مخاطبین سایت ها به کاندیداهای خاص و امکان استفاده از آی پی های مختلف و بالا بردن آمار فرد مورد نظر کمی اعتبار این نظرسنجی ها را کاهش داده است.

در این بین به طور مثال سایت عصر دنا نتایج یک نظرسنجی را از زبان یکی از مدیران موسسه نظرسنجی به این شرح بیان می کند؛

درشهر یاسوج مهندس “محمد بهرامی ” با ۲۹ درصد آراء اول ، ستارهدایتخواه با ۲۳درصد دوم و غلامحمد زارعی با ۲۱ درصد سوم هستند.

سپس مدتی بعد این میزان تغییر اساسی کرده و زارع که در شهر یاسوج سوم بوده است در کل حوزه با توجه به میزان خطای احتمالی نظرسنجی ها مقام اول را با هدایتخواه کسب می کند.

در نظرسنجی دیگری کبنانیوز همین کار را انجام داد. نتیجه اینگونه بود که زارع با اختلاف بالا در صدر قرار گرفت و در واقع زارع با اختلافی بالا هدایتخواه را شکست می داد و بهرامی سوم می شد.(زارع ۴۲٫هدایتخواه ۲۸٫بهرامی ۱۶)

در آخرین نمونه از این نظرسنجی ها که برای کبنانیوز ارسال شده و در عصردنا منتشر شده است(۳۴٫۷ درصد هدایت خواه، ۳۲٫۵درصد زارعی،۱۶٫۸ درصد بهرامی ، ۴٫۸ درصد مردانی وحدود ۱۱٫۲ درصد ) با توجه به موضوع ضریب خطای نظرسنجی ها که در این مورد ۵ درصد می باشد باز هم هدایتخواه و زارع اول شدند و بهرامی با اختلاف سوم شده اس. نظرسنجی ارائه شده در سایت عصر دنا هم به این موضوع نزدیک شده است.

واقع این است که چندان نمی توان روی نظرسنجی ها تکیه نمود. به طور مثال نظرسنجی که به کبنا ارسال شده است جامعه آماری ۶۰۰ نفره اشاره شده است که در مقابل جمعیت نزدیک به ۷۰۰ هزار نفری و چهارصد هزار نفری رای دهنده کمی غیر علمی به نظر م رسد. پراکندگی جامعه اماری نیز چندان نباید علمی باشد.

اردو کشی های خیابانی نیز فقط در صورت هم زمان و هم مکان بوده سخنرانیها مانند آنچه در مورد اخیر در یاسوج و سخنرانی بهرامی و هدایتخواه و زارع رخ داد شاهد باشیم. تصاویر اگر چه شاید چندان گویا نبده و از زوایای مختلف تهیه نشده باشد ولی می تواند ارضا کننده نیازهای روحی هواداران کاندیداها باشد.

در اقدامی دیگر یکی از رسانه ها اقدام به درج تحلیلی درباره میزان شرکت حاضرین در سخنرانی ها با میزان رای نهائی کاندیداها نمود.

این موضوع در واقع بیشتر از همه در راهپیمائی اعتراضی هواداران میرحسین مورد بحث قرار گرفت. در آن مورد هواداران جنبش سبز تعداد راهپیمایان را ۵ میلیون نفر و مخالفین آن را تظاهراتی دویست هزار نفره نام گذاشتند. هیچ مرجع علمی نیز موفق به ارزیابی این موضوع نشده است.(بخش پایین این مطلب در برخی رسانه های مجازی منتشر شده است و مربوط به الان و راقم نمی باشد)

احمد شیرزاد استاد فیزیک دانشگاه های کشور در وبلاگش مطلبی با عنوان «بیش‌انگاری تعداد شرکت‌کنندگان در تجمعات» نوشت تا نشان دهند که جمعیتی که در تظاهرات یا در مراسم نماز جمعه شرکت می‌کنند آن‌قدرها که تبلیغ می‌شود زیاد نیست: «در شهری، بنا بر برنامه‌ای،… اجتماعی تشکیل می‌شود. هدف برگزارکنندگان آن است که مراسم‌شان هر چه بزرگ‌تر و باشکوه‌تر برگزار شود و در فضای اجتماعی و در سطح رسانه‌ها تا جایی که ممکن است طنین گسترده‌تری یابد. هر یک نفری که به جمع اجابت‌کنندگان دعوت‌شان افزوده شود آن‌ها خوشحال‌تر می‌شوند و تلاش می‌کنند عدد شرکت‌کنندگان تا جایی که قابل‌تصور است بزرگ‌تر گزارش شود. فرقی نمی‌کند اجتماع تشکیل‌شده مربوط به گردهمایی‌های قبل از انقلاب باشد یا تجمعات بعد از انقلاب، مراسم نماز جمعه باشد یا میتینگ سیاسی یک گروه مخالف انقلاب، مراسم خاصی از طرف اصولگرایان باشد یا اصلاح‌طلبان،… مراسم و گردهمایی مربوط به هر چه و هر که باشد، یک سؤال اساسی آن است که چه تعداد در آن شرکت کرده‌اند. مسئله تخمین جمعیتی که در مراسم گوناگون سیاسی شرکت دارند از دیرباز دستخوش اشتباهی رایج است که قریب به سه دهه قدمت دارد. یک بررسی ساده نشان می‌دهد که چشم ناظرین معمولی غالباً با نگاه اولیه، جمعیت‌های با تعداد حدود ۵۰ نفر و کمتر را می‌توانند شمارش سریع کنند و با تقریب نسبتاً خوبی تعداد را حدس بزنند. اما اغلب وقتی تعداد از ۱۰۰ نفر تجاوز کند چشم کسانی که تجربه و دقت خاصی در شمارش و تخمین تعداد جمعیت‌ها ندارند، آن‌ها را در یک کلمه «زیاد» یا «کثیر» می‌داند. حتی گاهی کسانی که خودشان هم در مراسم شرکت داشته‌اند، ممکن است آن‌چنان ابهت جمعیت آن‌ها را گرفته باشد که تخمینی بسیار بالاتر نیز داشته باشند. این مشکل با پدیده اجتماعی دیگری که متأسفانه در جامعه ما ریشه‌دار است و اکنون نمی‌خواهم به آن بپردازم نیز تشدید می‌شود و آن به قول بچه‌ها کیلویی حرف زدن است، به این معنا که افراد چندان عادت ندارند با عدد و رقم و بر حسب اعداد و مقادیر نسبتاً مطمئن سخن بگویند. آن‌ها بیشتر احساس‌شان را از کثرت‌ها و قلت‌ها بیان می‌کنند بدون آن‌که چندان به محک و متر سنجش‌شان توجه داشته باشند، بگذریم. در هر حال اگر کسی بخواهد از تعداد افراد شرکت‌کننده در یک اجتماع تخمین مناسبی داشته باشد بهترین راه این است که سعی کند سنجش مناسبی روی طول و عرض مکانی که برنامه در آن برگزار شده است و درصدی از سطح آن [قسمتی] که از جمعیت پوشیده شده است داشته باشد. سپس باید تخمینی از میزان فشردگی جمعیت داشته باشد و به این سؤال جواب دهد که در هر مترمربع به طور میانگین چند نفر قرار گرفته‌اند.» (۱)
دکتر شیرزاد در ادامه سعی می‌کند تخمین‌هایی به دست ما بدهند تا بتوانیم در مواقع لازم تعداد افراد را محاسبه کنیم: «در اغلب موارد و برای فشردگی‌های نسبتاً معمولی، در هر مترمربع به طور متوسط یک نفر قرار می‌گیرد. برای جمعیتی که روی زمین نشسته‌اند و آن را کاملاً فرش کرده‌اند این تقریب نسبتاً خوبی است. اگر جمعیت در صفوف نماز قرار گرفته باشند تراکم از این کمتر است و به طور میانگین هر نفر در ۲/۱ تا ۵/۱مترمربع جا می‌گیرد. برای جمعیت در حال راه رفتن با توجه به دامنه حرکت پاها نیز تراکم از یک نفر در مترمربع کمتر است. جمعیت‌های شرکت‌کننده در میتینگ‌ها و اجتماعات ایستاده وقتی کاملاً به هم فشرده شوند و امکان تکان خوردن نداشته باشند تراکم بیشتری دارند و در فشرده‌ترین شرایط ممکن است در یک‌ مترمربع دو نفر جای گیرند. در کشور ما اگر دقت کرده باشید در اغلب اجتماعات، شرکت‌کنندگان در حرکت دائمی‌اند و در یک‌جا نمی‌ایستند. به هر طرف که نگاه کنی کسانی در جهات مختلف در حال حرکتند و اغلب تراکم بسیار پائین است. اما این نکته‌ای است که فقط اگر تصویر از بالای سر شرکت‌کنندگان گرفته شود قابل تشخیص خواهد بود.»‌(۱)


بد نیست همین‌جا به نکته‌ای اشاره کنم. فاصله دو صف در نماز جماعت، طبق مشاهدات من، حدود ۱/۱ متر است و در نتیجه در صورتی تراکم نمازگزاران برابر یک نفر در ۲/۱مترمربع می‌شود که فاصله دو نمازگزار مجاور تقریباً ۱/۱متر باشد و در صورتی تراکم نمازگزاران برابر یک نفر در ۵/۱ مترمربع می‌شود که فاصله دو نمازگزار مجاور تقریباً ۴/۱ متر باشد. با فاصله ۱/۱ متر اتصال شرعی محل اشکال است و با فاصله ۴/۱متر اتصال شرعی به‌وضوح برقرار نیست! این نشان می‌دهد که حتی یک استاد فیزیک هم اگر نسبت به مسئله‌ای دید منفی داشته باشد، این دید منفی ممکن است علم و تخصص‌اش را تحت تأثیر قرار دهد.
در حالتی که صفوف نماز فشرده باشد هر نمازگزار در یک جانماز می‌ایستد. مساحت جانمازهای مختلف متفاوت است ولی مساحت دو نمونه که من در منزل دارم ۵۷/۰ مترمربع و ۷۵/۰ مترمربع است و این یعنی تراکم نمازگزارانی که با چنین جانمازهایی زمین را فرش کرده‌اند دست‌کم یک و نیم نفر در هر مترمربع است.
ایشـــان در ادامــــه می‌گـویـــد: «در یک جمع‌بندی کلی لازم است به نتیجه‌گیری‌های سیاسی از سوی افرادی که چندان به شمارش و سنجش دقیق اعتقادی ندارند اشاره کرد، که در اغلب موارد با «بیش‌انگاری» تعداد شرکت‌کنندگان در مراسم خاص درباره نظر مردم قضاوت‌های دور از واقع دارند. تخمین درست نفرات در بسیاری از موارد ناقض ادعاهای کلی اصحاب ادعاست.» (۱)
خلاصه این‌که به عقیده دکتر شیرزاد برای محاسبه جمعیت‌ها تراکم یک نفر در یک مترمربع تخمین مناسبی است. در حالتی که افراد راه می‌روند تراکم از این هم کمتر است و در فشرده‌ترین حالت، که مردم امکان تکان خوردن نداشته باشند، ممکن است دو نفر در یک مترمربع جا شوند.

۱. بیش‌انگاری تعداد شرکت‌کنندگان در تجمعات (سایت شخصی احمد شیرزاد)

نتیجه گیری؛

به نظر می رسد جمعیت سنجی درباره میزان حضور افراد در سخنرانی های هدایتخواه و زارع کمی با سفسطه علمی همراه باشد. آمار ارائه شده چندان با واقعیات موجود و با مشاهدات بصری تطابق ندارد. شخصا ولی چندان به این گونه نظرسنجی ها و آمارگیری ها اعتماد و اعتقادندارم. روزهائی که به یاسوج می رفتم بررسی های میدانی ام گواه پیروزی زارع بوده اند و هدایتخواه و بهرامی در رده های بعدی قرار می گیرند.دیدن تصاویر سخنرانی زارع در لوداب و مارگون و شهر یاسوج نیز تردیدهایم را نسبت به پیروزی زارع کاهش داده است. ولی آنچه مهم است این که به هر حال ۱۳ اسفند نتایج این نظرسنجی ها را می توان ارزیابی مناسب تری نمود. در این بین و با مشاهدات بصری من با توجه به محدود بودن تصاویر و اطلاعاتم می توان بهرامی را با اختلافی قابل توجه نفر سوم نامید و لوداب و مادگون را می توان صندوق سرنوشت ساز دز آن حوزه نام گذاشت. اینها البته صرفا نتیجه مشاهدات شخصی ام می باشد و تطابق آن با واقعیات مستلزم بررسی بیشتر حوزه انتخابیه بویراحمد و دنا می باشد.

/ 0 نظر / 9 بازدید